गीता जयंती 2026: तिथी आणि वेळ

गीता जयंती: महत्त्व

गीता जयंती त्या दिवसाचे स्मरण आहे जेव्हा कृष्णाने कुरुक्षेत्राच्या रणभूमीवर अर्जुनाला भगवद्गीता सांगितली. ती मार्गशीर्ष शुद्ध एकादशीला, मोक्षदा एकादशीच्याच दिवशी साजरी होते.

गीता हा महाभारतातील अठरा अध्याय आणि सुमारे सातशे श्लोकांचा संवाद आहे. आपल्याच आप्तांशी लढायला तयार नसलेला अर्जुन कृष्णाकडे मार्गदर्शन मागतो. कृष्णाच्या उत्तरात कर्तव्य, अनासक्त कर्म, ज्ञान आणि भक्ती सर्व येते. तिने शतकानुशतके हिंदू विचारांना दिशा दिली आहे आणि ती जगभर वाचली जाते.

गीता जयंतीला लोक एकट्याने किंवा एकत्र बसून गीता वाचतात किंवा पठण करतात, आणि अनेक जण एका दिवसात सर्व अठरा अध्याय पूर्ण करतात. मंदिरे, शाळा आणि आध्यात्मिक संस्था पाठ, प्रवचने आणि प्रश्नमंजुषा आयोजित करतात.

गीता जयंती: कथा

कुरुक्षेत्रावर कौरव आणि पांडवांची सैन्ये समोरासमोर उभी होती. अर्जुनाने आपला सारथी कृष्णाला रथ दोन्ही सैन्यांच्या मध्ये न्यायला सांगितले. पलीकडे गुरू, भाऊ आणि वडीलधारे पाहून त्याचे मन खचले, त्याने धनुष्य खाली ठेवले आणि म्हटले की तो लढणार नाही.

तेव्हा कृष्णाने त्याला शिकवले की त्याने आपले कर्तव्य का करावे, आणि फळाशी बांधले न जाता कर्म कसे करावे. त्याने अर्जुनाला आपले विश्वरूप दाखवले. शेवटी अर्जुनाने सांगितले की त्याचे संशय मिटले आणि त्याने धनुष्य उचलले. दिव्य दृष्टी लाभलेल्या संजयाने संपूर्ण संवाद अंध राजा धृतराष्ट्राला सांगितला.

घरी गीता जयंती पूजा कशी करावी

1. स्नान करून पूजा मांडा स्नान करून कृष्णाच्या प्रतिमेजवळ, शक्य असल्यास अर्जुनासह, भगवद्गीतेची प्रत ठेवा.
2. गीतेची पूजा करा कृष्णासोबत ग्रंथालाही फुले, चंदन आणि दिवा अर्पण करा.
3. गीता वाचा संपूर्ण गीता, काही अध्याय, किंवा किमान एक अध्याय वाचा. वेळ कमी असल्यास अनेक जण बारावा किंवा पंधरावा अध्याय वाचतात.
4. एकादशीचा उपवास हा दिवस मोक्षदा एकादशीही आहे, म्हणून अनेक जण उपवास करतात.
5. चर्चा आणि चिंतन कुटुंबासोबत एक श्लोक वाचा आणि दैनंदिन जीवनात त्याचा अर्थ काय यावर बोला.
6. आरती करा कृष्ण आणि गीतेच्या आरतीने सांगता करा आणि प्रसाद वाटा.

गीता जयंती पूजा साहित्य

• भगवद्गीतेची प्रत
• कृष्णाची प्रतिमा, शक्य असल्यास अर्जुनासह
• ग्रंथ ठेवण्यासाठी स्वच्छ कापड
• तुपाचा दिवा आणि उदबत्ती
• फुले आणि तुळशीची पाने
• चंदन
• फळे आणि मिठाई

प्रादेशिक परंपरा

कुरुक्षेत्र, हरियाणा

अनेक दिवस आंतरराष्ट्रीय गीता महोत्सव होतो, ज्यात पाठ, ब्रह्मसरोवरावर आरती आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम असतात.

उडुपी आणि इतर कृष्ण मंदिरे

विशेष पूजा आणि गीतेचे संपूर्ण पठण होते.

इस्कॉन मंदिरे

गीता वितरण मोहिमा आणि दीर्घ सामूहिक पठण आयोजित होते.

शाळा आणि महाविद्यालये

अनेक ठिकाणी गीता पठण स्पर्धा आणि व्याख्याने होतात.

गीतेची मूलभूत शिकवण

• फळाची आसक्ती न ठेवता आपले कर्तव्य करा (कर्मयोग).
• आत्मा शाश्वत आहे आणि देह मेल्यावर नष्ट होत नाही.
• अभ्यास आणि वैराग्याने मन स्थिर करा.
• प्रत्येक कर्म भक्तीने ईश्वराला अर्पण करा.
• सर्व प्राणिमात्रांत एकच दिव्य अस्तित्व पाहा.

गीता जयंती: तारखा