काळभैरव जयंती 2026: तिथी आणि पूजेची वेळ

काळभैरव जयंती: महत्त्व

काळभैरव जयंती शिवाच्या उग्र रूपाच्या, काळभैरवाच्या, प्रकटीकरणाचा दिवस आहे. ती कार्तिक पौर्णिमेनंतरच्या कृष्ण पक्षातील अष्टमीला येते. उत्तर भारतीय पंचांग या महिन्याला मार्गशीर्ष म्हणतात, तर अमावास्येला महिना संपवणारी पंचांगे, महाराष्ट्रातील पंचांगांसह, त्याला कार्तिकच म्हणतात; दिवस मात्र एकच आहे.

काळभैरव हे काळाचे स्वामी आणि काशीचे रक्षक आहेत. भक्त म्हणतात की त्यांच्या परवानगीशिवाय कोणी वाराणसीत राहू शकत नाही, म्हणूनच त्यांना काशीचा कोतवाल म्हणतात. त्यांच्याकडे संरक्षण, धैर्य आणि भयमुक्तीसाठी प्रार्थना केली जाते.

या दिवसाला भैरव अष्टमी आणि कालाष्टमी असेही म्हणतात. प्रत्येक कृष्ण अष्टमी मासिक कालाष्टमी असते, पण ही वर्षातील सर्वात महत्त्वाची आहे.

काळभैरव जयंती: कथा

एकदा ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्यात वाद झाला की दोघांत श्रेष्ठ कोण. तेवढ्यात आदि आणि अंत नसलेला प्रकाशाचा एक स्तंभ प्रकटला. विष्णूने कबूल केले की त्यांना त्याचे टोक सापडले नाही, पण ब्रह्मदेवाने खोटा दावा केला की त्यांना सापडले, आणि गर्वाने बोलले. शिवाच्या क्रोधातून भैरव प्रकटले, ज्यांनी ब्रह्मदेवाचे पाचवे शिर छेदले.

ते शिर भैरवाच्या हाताला चिकटले, आणि ब्रह्महत्येचे पाप त्यांच्या मागे लागले. ते कवटीचे भिक्षापात्र करून भिक्षेकऱ्यासारखे भटकत राहिले, काशीला पोहोचेपर्यंत, जिथे कवटी गळून पडली आणि पाप सुटले. तेव्हा शिवाने त्यांना नगराचे रक्षक केले. स्कंद पुराणाचा काशी खंड ही कथा सांगतो.

घरी काळभैरव जयंती पूजा कशी करावी

1. स्नान आणि उपवास सकाळी लवकर स्नान करा. अनेक जण दिवसभर उपवास करतात किंवा एकदाच जेवतात.
2. भैरवाची पूजा करा भैरव किंवा शिवाच्या प्रतिमेपुढे मोहरीच्या तेलाचा किंवा तुपाचा दिवा, फुले, काळे तीळ आणि शेंदूर अर्पण करा.
3. पठण करा कालभैरवाष्टक म्हणा किंवा भैरवाची नावे जपा.
4. रात्रीचे जागरण अनेक जण रात्र जागवतात, प्रार्थना करतात आणि मध्यरात्रीच्या सुमारास आरती करतात.
5. पितरांना अर्पण काही भक्त सकाळच्या स्नानानंतर पितरांना पाणी आणि तीळ अर्पण करतात.
6. कुत्र्यांना खाऊ घाला कुत्रा हे भैरवाचे वाहन आहे. कुत्र्यांना दूध, दही किंवा गोड पदार्थ खाऊ घाला.

काळभैरव जयंती पूजा साहित्य

• काळभैरव किंवा शिवाची प्रतिमा
• मोहरीच्या तेलाचा किंवा तुपाचा दिवा
• काळे तीळ
• शेंदूर
• फुले, विशेषतः निळी किंवा गडद रंगाची
• उदबत्ती आणि कापूर
• नारळ आणि मिठाई
• कुत्र्यांसाठी दूध किंवा दही
• कालभैरवाष्टक

प्रादेशिक परंपरा

वाराणसी

काळभैरव मंदिरात पूर्ण मूर्तीचे दर्शन होते, चांदीच्या मुंडमाळेने सजलेली. अनेक जण नगरातील आठ भैरव स्थानांची यात्रा पूर्ण करतात.

उज्जैन

काळभैरव मंदिरात प्रचंड गर्दी आणि विशेष नैवेद्य असतात.

कर्नाटक आणि तमिळनाडू

भैरव स्थाने आणि शिवमंदिरांत अभिषेक आणि रात्रीची पूजा होते.

नेपाळ

काठमांडू खोऱ्यातील अनेक स्थानी भैरवाची पूजा होते.

काशीचे आठ भैरव

वाराणसीत आठ भैरव स्थाने आहेत, अष्टभैरव, जी पवित्र नगराच्या वेगवेगळ्या भागांचे रक्षण करतात. काही भक्त भैरव अष्टमीपूर्वीच्या आठ दिवसांत त्यांचे दर्शन घेतात आणि विश्वेश्वरगंजजवळील काळभैरव मंदिरात यात्रा पूर्ण करतात.

परंपरेने यात्रेकरू काशीयात्रेच्या सुरुवातीला किंवा शेवटी नगराच्या रक्षकाची परवानगी म्हणून काळभैरवाचे दर्शन घेतात.

काळभैरव जयंती: तारखा